Hans Boutellier: Polarisatie als gemobiliseerde vijandigheid – Impressie HCB Seminar De Veilige Gemeente 2026

Impressie HCB Seminar De Veilige Gemeente 2026 – Regie in de aanpak van polarisatie, radicalisering en extremisme – Deel 1: Hans Boutellier en Elanie Rodermond.

Op 13 mei jongstleden organiseerde het Haags Congres Bureau een geheel nieuwe editie van het jaarlijkse HCB Seminar De Veilige Gemeente. Deze editie ging het over regie in de aanpak van polarisatie, radicalisering en extremisme.

Omdat je alleen kunt handelen als je begrijpt welke processen en mechanismen er in de samenleving bij (groepen) mensen plaatsvinden, begon het seminar met stevige inleidingen door bijzonder hoogleraar prof. dr. Hans Boutellier en dr. Elanie Rodermond.

Boutellier ging in zijn inleiding in op 3 onderwerpen: De Actuele Context, Wat polarisatie is en Perspectieven op de toekomst. Hij schetste dat polarisatie van alle tijden is maar ook wel erg van nu. Door het ontbreken van grote collectieven als bijvoorbeeld de zuilen en een in toenemende mate verbubbelende samenleving leven we steeds meer in dynamische identitaire netwerken waar de sentimenten en emotie dicht aan de oppervlakte liggen. Door algoritmes en attractoren kan dan snel de vlam in de pan slaan. Polarisatie definieerde Boutellier als gemobiliseerde vijandigheid, niet alleen aangejaagd door de echokamers en haatalgoritmen van Big Tech maar ook door de normalisering van vijand gedreven politiek. Perspectieven voor de toekomst moeten we zoeken in de (veer)kracht van neosociale gemeenschappen, een geloof in de rechtsstaat en in samenwerkende waardengedreven organisaties met wederkerigheid als moreel principe.

Polarisatie definieerde Boutellier als gemobiliseerde vijandigheid, niet alleen aangejaagd door de echokamers en haatalgoritmen van Big Tech maar ook door de normalisering van vijand gedreven politiek.

Rodermond ging in haar inleiding in op online radicalisering en rekrutering. Bij de door Boutellier geschetste netwerken ontstaan er ook die jongeren aantrekken met geweldslust en drang tot choqueren. Een interessant punt dat zij maakte is dat online rekrutering voor extremisme en georganiseerde criminaliteit verschillen qua doel en ideologie, maar opvallend sterk op elkaar lijken in hun sociale mechanismen, platformgebruik en groepsdynamiek. Op basis van wetenschappelijk onderzoek gaf Rodermond inzicht in het online rekruteringsproces. Ideologie speelt daarbij niet langer een doorslaggevende rol; veel meer dan om overtuigen gaat het om een selectieproces langs diverse ‘poortjes’ om toe te mogen treden tot een gemeenschap. Deze bieden ook aanknopingspunten voor verstoring.

Een interessant punt dat zij maakte is dat online rekrutering voor extremisme en georganiseerde criminaliteit verschillen qua doel en ideologie, maar opvallend sterk op elkaar lijken in hun sociale mechanismen, platformgebruik en groepsdynamiek.

Radicale reclame in de vorm van ‘Borderline content’ speelt een belangrijke rol bij het normaliseren van gedrag voor expliciete radicalisering (of criminaliteit). Nu is het zaak om de bestaande preventieve aanpakken te evalueren, de online weerbaarheid te vergroten en de kennis van professionals over online processen verder te verdiepen.

Volgende week verschijn deel 2 met een impressie van de inleidingen door prof. dr. Marloes van Noorloos, dr. Hans Moors en dr. Liesbeth van der Heide.

Elwin Veldhuis, Haags Congres Bureau