3 basisregels voor regie in de aanpak van polarisatie, radicalisering en extremisme: Impressie HCB Seminar De Veilige Gemeente 2026 – Deel 2

Impressie HCB Seminar De Veilige Gemeente 2026 – Regie in de aanpak van polarisatie, radicalisering en extremisme – Deel 2: Marloes van Noorloos, Hans Moors en Liesbeth van der Heide.

Op 13 mei jongstleden organiseerde het Haags Congres Bureau een geheel nieuwe editie van het jaarlijkse HCB Seminar De Veilige Gemeente. Deze editie ging het over regie in de aanpak van polarisatie, radicalisering en extremisme.

Omdat je alleen kunt handelen als je begrijpt welke processen en mechanismen er in de samenleving bij (groepen) mensen plaatsvinden, begon het seminar met stevige inleidingen door bijzonder hoogleraar prof. dr. Hans Boutellier en dr. Elanie Rodermond. In deel 1 van deze impressie leest mee over hun inleidingen.

Marloes van Noorloos ging in haar bijdrage in op de juridische aanpak van radicalisering en extremisme; welke actuele ontwikkelingen zijn er op dat gebied? Zij benadrukte het belang van goede juridische definities en de begrenzing ervan; spanning kan ontstaan bij de afweging van grond- en mensenrechten. Hoe breed werp je het net (preventief) uit? Aan de hand van voorbeelden duidde Marloes de strafrechtelijke grenzen. Complottheorieën en desinformatie zijn op zichzelf niet strafbaar maar kan soms gelden als opruiing. Na de terrorismewetgeving kwamen de bestuursrechtelijke mogelijkheden aan bod. Het demonstratierecht is zeer verstrekkend en kan enkel preventief worden beperkt op basis van de openbare orde, niet op basis van de inhoud. Marloes sloot af met een overzicht van andere juridische mogelijkheden op dit gebied zoals het verbieden van radicale organisaties (rechtspersonen; art. 2:20 Burgerlijk Wetboek), de onrechtmatige daad uit het privaatrecht en de regulering van online platforms.

Hans Moors ging in zijn inleiding eerst in op veranderende patronen, vormen, symbolen en inspiratiebronnen van protest sinds corona. Het verzet is vaak online aangejaagd, tegen de overheid, massaal en divers. Dat maakt protest en demonstraties soms lastig te duiden. Is het criminaliteit of straatpolitiek? Vervolgens besteedde Hans aandacht aan de Southport-rellen; wat kunnen we daar van leren om huidige escalaties, zoals die in Loosdrecht, te kunnen duiden? Bij het zoeken naar oplossingen wordt veelal gekeken naar nieuwe maatregelen en het verruimen van bevoegdheden. De door Marloes geschetste spanningsvelden met grond- en mensenrechten spelen hier eveneens.

Als laatste spreker, voordat de deelnemers onder leiding van dagvoorzitter Eric Bervoets in gesprek gingen, was het woord aan Liesbeth van der Heide. Zij ging eerst, aan de hand van een tijdlijn sinds 9/11, in op het belang van de context. Waar hebben we het precies over? Nu is er meer dan eerder aandacht voor wat werkt, voor borging en voor legitimiteit. En voor andere vormen van extremisme en terrorisme; de Kaag-fakkelaar, de projecties op de Erasmus brug, de Farmers Defence Force die de deur van het provinciehuis openbreken, rellen met Eritreeërs in Den Haag. Na deze inleiding ging Liesbeth in op de bekende PGA CTER aanpak. Deze aanpak kent regionale verschillen maar is in de kern overal dezelfde. Op dit moment wordt deze aanpak in verschillende gemeenten geëvalueerd; hoe goed en doelmatig werkt het in de praktijk? Aan de hand van een casus lichtte Liesbeth tenslotte 3 basisregels toe voor ‘regie in de aanpak’.

Hierna vond onder leiding van dagvoorzitter Eric Bervoets het afsluitende gesprek plaats met de deelnemers en een aantal van de sprekers.
Veel dank aan de deelnemers en de sprekers voor hun goede bijdragen aan dit inspirerende HCB Seminar.

In het najaar van 2026 organiseert het Haags Congres Bureau een online variant van dit HCB Seminar. Daarin zullen in 3 online sessies telkens 2 sprekers over deze thema’s aan het woord komen. Hou de website van HCB in de gaten!

Elwin Veldhuis, Haags Congres Bureau