Leren van demonstreren

Column door Henk Ferwerda, criminoloog, politieonderzoeker en inhoudelijk directeur van Bureau Beke. Sinds 1986 publiceert en adviseert hij op diverse terreinen van de criminaliteit, het veiligheidsbeleid en de strafrechtsketen. Hij is gepromoveerd aan de RUG op het onderwerp criminele carrières van jeugdige delinquenten. Onderzoeken en publicaties waarbij hij recent betrokken is, liggen onder andere op het terrein van jeugdcriminaliteit, gewelddadige en criminele jeugdgroepen, jonge aanwas en doorgroeiers in de georganiseerde misdaad.

Een onderzoek naar nieuwe manieren van demonstreren en wat die betekenen voor de inzet en aanpak van de politie

Demonstreren in Nederland verandert razendsnel. Waar vroeger vaste organisaties het straatbeeld bepaalden, zien we nu fluïde netwerken, snelle online mobilisatie en acties die doelgericht de grenzen van wet en orde opzoeken. Het overgrote deel (97%) van de demonstraties verloopt vreedzaam, maar de dynamiek is grilliger, complexer en minder voorspelbaar.

Er is niet zozeer sprake van volledig nieuwe groepen, maar van nieuwe manieren van demonstreren. Decentrale organisatie, mobilisatie via sociale media, snelle opschaling en hybride actievormen – variërend van vreedzame manifestaties tot disruptieve snelwegblokkades – zetten bestaande werkwijzen van politie en bestuur onder druk. Dit blijkt uit het onderzoek Leren van Demonstreren van Bureau Beke en de Vrije Universiteit Amsterdam. Vreedzame demonstraties worden daarnaast regelmatig ‘gekaapt’ door groepen die uit zijn op confrontatie of geweld. Onder aangehouden verdachten domineren jongvolwassen mannen; een aanzienlijk deel is al eerder bekend bij de politie. Het rapport pleit voor een herijking van de strategie en inzet van de politie bij demonstraties.

Breed en verdiepend onderzoek
Het onderzoek geeft op brede en systematische wijze inzicht in recente ontwikkelingen rond demonstraties en grootschalige ordeverstoringen. De centrale vraag luidt:

Welke veranderingen zien we in het demonstratielandschap, wie zijn de betrokken groepen, wat betekent dit voor politie en bevoegd gezag en hoe kan hier in de toekomst succesvol op worden geanticipeerd?

Lees verder via bureaubeke.nl

Meer leren van o.a. Henk Ferwerda, Laura Keesman, Wilco Berenschot en prof. dr. Michel Vols over verstoringen van de openbare orde? Kom naar de HCB-sessies ‘Ordeverstoorders in de openbare ruimte 2026’ bestaande uit 2 compacte online sessies met er tussen een live HCB Seminar. De reeks start op 7 oktober. Meer informatie en aanmelden via de website van het Haags Congres Bureau.