De laatste jaren is een aanzienlijke groep jongeren betrokken bij gewelddadig extremisme of verdacht van terrorisme-gerelateerde misdrijven. Uit een onderzoek naar de rol van leeftijd bij radicalisering, extremisme en terrorisme blijkt dat leeftijd op zichzelf geen risicofactor vormt. Wel zijn er verschillen te zien tussen jongeren en volwassenen als het gaat om de wijze waarop ze radicaliseren (mechanismen) en factoren die ervoor zorgen dat ze gevoelig zijn voor radicalisering (kwetsbaarheden) of juist niet (beschermende factoren). De onderzoekers benadrukken daarom het belang van een leeftijdsgerichte aanpak bij beleid en praktijk, en ook bij onderzoek. Want vooral over (zeer) jonge geradicaliseerde jongeren is meer kennis nodig.
In opdracht van het WODC onderzocht het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR) in samenwerking met de Vrije Universiteit Amsterdam, de Universiteit van Amsterdam en Maryland University (Verenigde Staten) leeftijdsspecifieke paden naar radicalisering, participatie in extremistische groepen en betrokkenheid bij terroristische misdrijven. Het onderzoek bestond onder andere uit een systematisch overzicht van de literatuur, de analyse van twee internationale databases en een tweetal expertmeetings met professionals uit het veld.
Terrorismeveroordeelden niet structureel jonger
Op basis van de onderzochte databases vinden de onderzoekers geen empirisch bewijs voor een structurele verjonging of veroudering van terrorismeveroordeelden. Wel blijkt uit recente Nederlandse politiegegevens en uit de expertmeetings dat de laatste jaren een aanzienlijke groep zeer jonge jongeren in beeld komt vanwege (verdenking van) terrorisme. Of er sprake is van een nieuwe trend, kan niet worden vastgesteld op basis van die informatie. Wel bestaan er zorgen bij professionals over radicalisering op jonge leeftijd.
Verschillen tussen levensfasen
Leeftijd kan helpen begrijpen welke mechanismen, kwetsbaarheden en beschermende factoren relevant zijn en geeft daarmee aanknopingspunten voor hoe in te grijpen in verschillende levensfasen.
Bij (jonge) jongeren en jongvolwassenen spelen sociale beïnvloeding, groepsvorming, identiteitsontwikkeling, het horen bij een groep (belonging) en online radicalisering een grotere rol dan bij oudere personen. Jongeren hebben vaker contact met gewelddadige extremisten, zijn vaker betrokken bij extremistische groepen en gebruiken internet en sociale media vaker als centrale omgeving voor blootstelling aan extremistische inhoud, sociale erkenning en groepsvorming.
Bij volwassenen verschuift het beeld juist meer richting zich opbouwende levensloop-problematiek, eerdere criminaliteit, middelengebruik, maatschappelijke grieven, sociale instabiliteit en bredere financiële of relationele problemen. Oudere betrokkenen hebben vaker een justitieel verleden en radicalisering lijkt bij hen vaker verweven met langdurige maatschappelijke en persoonlijke problematiek. Tegelijkertijd laten de resultaten zien dat bepaalde mechanismen, zoals ervaren onrecht, behoefte aan betekenis, sociale beïnvloeding en blootstelling aan extremistische inhoud, in meerdere levensfasen en ideologische stromingen terugkomen, zij het in verschillende vormen en met verschillende accenten.
Lees verder via wodc.nl
In de online editie van ons jaarlijkse HCB Seminar De Veilige Gemeente leert u in 3 compacte online sessies van topsprekers hoe u met uw partners in veiligheid samenwerkt aan regie in de aanpak van polarisatie, radicalisering en extremisme. Met onder andere Stijn Sieckelinck, Elanie Rodermond, prof. dr. Marloes van Noorloos (Universiteit Leiden), prof. dr. Hans Boutellier (Vrije Universiteit Amsterdam), Kjell Noordzij (Erasmus Universiteit Rotterdam) en Liesbeth van der Heide (Inspectie Justitie en Veiligheid). Lees verder over inschrijfmogelijkheden via de website van het Haags Congres Bureau.
Meer leren van prof. dr. Michel Vols, prof. dr. Jon Schilder, Henk Ferwerda, Laura Keesman en Wilco Berenschot over verstoringen van de openbare orde? Kom naar de HCB-sessies ‘Ordeverstoorders in de openbare ruimte 2027’ bestaande uit 2 compacte online sessies met er tussen een live HCB Seminar. De reeks start op 17 maart 2027. Meer informatie en aanmelden via de website van het Haags Congres Bureau.