Goede bedoelingen, weinig bewijs: tijd voor evidencebased democratiebeleid

Overheden, maatschappelijke organisaties en wetenschap investeren volop in interventies om te depolariseren en de democratie te versterken. Mariken van der Velden en Bert Bakker betogen in drie stappen dat dit vraagt om gecoördineerde en grondig geteste interventies.

Stap 1: definiëren polarisatie en democratische weerbaarheid
Zorgen over maatschappelijke onrust en polarisatie klinken wijdverspreid. Maar polarisatie wordt daarbij vaak voorgesteld als één probleem, terwijl het in werkelijkheid uit verschillende processen bestaat (Bakker & Lelkes 2024; Verloove, 2023).

Omdat polarisatie en democratische veerkracht meerdere vormen kennen, is een passende interventie kiezen moeilijk

Daarom moeten we een bredere definitie hanteren van gedrag in een democratie (Felten, 2026), waarbij schadelijk gedrag verwijst naar processen zoals uitsluiting en delegitimisering. Bevorderlijk gedrag noemen we democratische veerkracht en definiëren we als het bredere geheel aan capaciteiten dat het democratische leven ondersteunt, waaronder democratische attitudes, weerstand tegen antidemocratische oriëntaties, deliberatieve vaardigheden, mediawijsheid en democratische betrokkenheid.

Juist omdat polarisatie en democratische veerkracht meerdere vormen kent, is het moeilijk te bepalen welke interventie in een specifieke situatie passend is. Contact tussen groepen werkt bijvoorbeeld wel tegen affectieve polarisatie (negatieve gevoelens tegenover politieke tegenstanders), maar niet tegen antidemocratische opvattingen (Voelkel et al., 2024).

Lees verder via socialevraagstukken.nl

Meer weten over hoe u met uw partners in veiligheid samenwerkt aan regie in de aanpak van polarisatie, radicalisering en extremisme? Kom dan naar een geheel nieuwe editie van ons jaarlijkse HCB Seminar De Veilige Gemeente dat plaatsvindt op 13 mei bij Milú, Den Haag. We bespreken onder begeleiding van topsprekers thema’s zoals online radicalisering, de transitie van radicalisering naar extremisme en de rol van preventie. Met prof. dr. Marloes van Noorloos (Universiteit Leiden), prof. dr. Hans Boutellier (Vrije Universiteit Amsterdam), Elanie Rodermond (Vrije Universiteit Amsterdam), Liesbeth van der Heide (Inspectie Justitie en Veiligheid), Hans Moors (EMMA) en Eric Bervoets (Bureau Bervoets).