De Amsterdamse burgemeester Halsema keek “met grote afschuw” toe hoe pro-Palestijnse actievoerders gisteravond leuzen riepen als “Long live the 7th of October”, verwijzend naar de aanslagen van Hamas drie jaar geleden in Israël. Ook droegen ze spandoeken bij zich met teksten als “We Support Hamas”. De demonstratie werd echter niet verboden, totdat actievoerders elders in de stad tegen een politiecordon aanliepen. Waarom toen pas?
Vier vragen over deze demonstratie:
Had de demonstratie vanwege de leuzen verboden kunnen worden?
Wat de demonstranten lieten zien was “shockerend en onsmakelijk” zei burgemeester Halsema mede namens het Openbaar Ministerie en de politie in een reactie, maar het was niet strafbaar. En dus kon ze niet ingrijpen.
Een woordvoerder van het Amsterdamse OM licht toe: “Er was naar het standpunt van het OM geen sprake van opruiing; door de uitingen wordt men niet aangemoedigd strafbare feiten te plegen.”
Er is een wet in de maak die het verheerlijken van terrorisme strafbaar stelt, zo voegt hij toe. “Het zou goed kunnen dat sommige uitingen die gisteravond zijn gedaan strafbaar zullen zijn zodra dit wetsvoorstel wet is geworden. Maar om daar écht iets over te zeggen moeten we de tekst van de wet afwachten. Altijd zal per situatie en afhankelijk van de context moeten worden bepaald of iets strafbaar is of niet.”
“Een burgemeester gaat niet over de inhoud van een demonstratie”, zo vertelt hoogleraar staats- en bestuursrecht Jon Schilder aan de NOS. “Zij mag alleen maar kijken of er wanordelijkheden dreigen. En dan pas mag ze ingrijpen.” Halsema heeft dus juist gehandeld door de demonstratie niet direct aan het begin te verbieden, vindt hij.
Waarom is de demonstratie dan toch op een gegeven moment verboden?
Dat komt door de vrees voor wanordelijkheden. De actievoerders liepen vanaf de Dam een andere kant op dan ze aanvankelijk hadden aangekondigd, richting een plek waar veel gebouwen met een Joodse betekenis staan, zoals het Joods Museum, het Holocaust Namenmonument en de Portugese Synagoge.
Agenten hielden de pakweg 75 actievoerders tegen bij het Waterlooplein en zeiden dat zij alleen naar het stadhuis mochten lopen, zo schrijft de lokale omroep AT5. Een deel van de betogers probeerde door de linie van politieagenten te breken, wat hen niet lukte. De hele demonstratie is daarna door burgemeester Halsema ontbonden. Daarbij werd het even onrustig tussen demonstranten en politie.
Wat zou een nieuwe wet veranderd hebben?
Afgelopen zomer ging er een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer waarin het verheerlijken van terroristische misdrijven strafbaar wordt gesteld, zowel persoonlijk als door het verspreiden van video of afbeeldingen met die strekking. Ook worden steunbetuigingen aan verboden terroristische organisaties verboden als de wet van kracht wordt.
Een spandoek met ‘We Support Hamas’ erop, zoals gister op de Dam te zien was, zou na invoering van de voorgestelde wet niet meer mogen, zegt Schilder. “Zulke spandoeken zullen net als Hamas-vlaggen binnen de reikwijdte van dit wetsvoorstel vallen. Dat is iets dat daadwerkelijk wordt veranderd als deze wet zou worden ingevoerd.”
Als die wet al zou gelden, had dat nog steeds niet betekend dat burgemeester Halsema de demonstratie op 7 oktober op voorhand had kunnen verbieden, zegt hoogleraar Schilder. “Preventief optreden is niet mogelijk.” Pas als bijvoorbeeld een vlag van Hamas ontvouwd wordt, kan de politie ingrijpen en mensen arresteren.
Lees verder via nos.nl
Meer leren van prof. dr. Jon Schilder, prof. dr. Michel Vols, Henk Ferwerda, Laura Keesman en Wilco Berenschot over verstoringen van de openbare orde? Kom naar de HCB-sessies ‘Ordeverstoorders in de openbare ruimte 2027’ bestaande uit 2 compacte online sessies met er tussen een live HCB Seminar. De reeks start op 17 maart 2027. Meer informatie en aanmelden via de website van het Haags Congres Bureau.