Aanpak criminele families moet op de schop

Er zijn drie misverstanden bij de aanpak van criminele familienetwerken, zien de adviseurs Meike Lommers en Lars Merkus en hoogleraar Janine Jansen. Ze bepleiten meer aandacht voor de verstrengeling van daderschap, slachtofferschap en afhankelijkheid.

Door Meike Lommers, Lars Merkus, Janine Janssen

Er is toenemende aandacht voor wat vaak wordt aangeduid als criminele families. Maar wat zijn criminele families eigenlijk? Binnen het Landelijk platform aanpak uitbuiting in familienetwerken wordt nadrukkelijk gezocht naar taal die recht doet aan de complexiteit van de problematiek die achter de term schuilgaat. Wie uitsluitend in termen van criminaliteit spreekt, mist al snel wat er nog meer speelt: geweld, afhankelijkheid en controle binnen relaties.

Verstrengeling
De verwevenheid is niet nieuw. In onderzoek en praktijk groeit het inzicht dat huiselijk geweld en zware, georganiseerde criminaliteit elkaar niet uitsluiten, maar juist versterken en in elkaar grijpen. Binnen familienetwerken komen mensenhandel, dwingende controle en criminaliteit vaak samen, via uitbuiting, afhankelijkheid en gedragssturing.

Huiselijk geweld wordt nog te vaak benaderd als een sociaal of zorgvraagstuk
Het landelijk platform aanpak uitbuiting in familienetwerken zoekt naar een beter begrip van de verstrengeling van daderschap, slachtofferschap en afhankelijkheid, zonder terug te vallen op simplificaties. Hier bespreken we drie misverstanden en laten we zien wat nodig is voor een realistische en rechtvaardige aanpak.

Misverstand 1
In het publieke en bestuurlijke debat wordt zware, georganiseerde criminaliteit vaak gezien als een ernstiger probleem dan huiselijk geweld. Ondermijning, drugscriminaliteit en mensenhandel kregen de afgelopen jaren veel aandacht, middelen en bestuurlijke urgentie. Huiselijk geweld daarentegen wordt nog te vaak benaderd als een sociaal of zorgvraagstuk.

Dat onderscheid suggereert een rangorde die in de praktijk niet bestaat. Huiselijk geweld en zware criminaliteit zijn geen concurrerende fenomenen die tegen elkaar kunnen worden afgewogen, maar verweven realiteiten die elkaar in stand houden en versterken.