Een nieuw wiel of een betere auto? 3 redenen en 3 randvoorwaarden voor samenwerken in toezicht

Blog van Elwin Veldhuis, 19 maart 2026

In roerige geopolitieke tijden en een toenemende complexiteit lijken markttoezichthouders, rijksinspecties en andere toezichthouders zich steeds vaker te richten op weerbaarheid en het optimaliseren van de eigen processen en procedures. Maar daarmee word je nog geen gezagvolle en effectieve toezichthouder. Wat zijn drie redenen om de blik meer naar buiten te richten en drie randvoorwaarden voor succesvolle samenwerking?

Waarom samenwerken als toezichthouder?

1. Om burgers en consumenten te beschermen in een moderne netwerksamenleving volstaat het niet om te stoppen bij de dichtstbijzijnde grenzen. Er moet gekeken worden naar het regionale, nationale, Europese en internationale perspectief.
2. Markttoezichthouders en rijksinspecties verwarren onafhankelijkheid wel eens met het opnieuw uitvinden van wielen. Maar al die nieuwe wielen zijn niet efficiënt en dragen zelden bij aan meer effectiviteit.
3. De toezichtlast van bedrijven en organisaties is al jaren een aandachtspunt. Door juiste keuzes te maken in samenwerking kun je bijdragen aan het verminderen van deze last en daarmee je gezag als toezichthouder verder verbeteren.

Wat zijn randvoorwaarden voor succesvolle samenwerking?

1. Leer schakelen door de schalen en perspectieven. Welk schaalniveau is nodig om efficiënt en effectief uw doelen te bereiken? Hoe schakelt u tussen de schalen?
2. Zorg dat taken, bevoegdheden en rollen duidelijk zijn in iedere samenwerking en zorg voor een evenredige verdeling van de lusten en de lasten.
3. Ketensamenwerking vraagt een goed samenspel met beleid en een juiste balans tussen extern en intern toezicht. Guidance en afstemming met de sector is ook balanceren; wanneer voldoet het en wanneer is handhaving op zijn plaats?

Heeft u een best practice en wilt u die delen?

Samenwerken in toezicht is noodzakelijk maar vraagt om voortdurende aandacht, afstemming en afweging. Ik ben benieuwd of er praktijkvoorbeelden zijn die aansluiten bij (of juist afwijken van) deze redenen en randvoorwaarden? Zou u die willen delen? U kunt daarvoor het reactieformulier hieronder gebruiken.

Misschien ook interessant voor u?
Meer weten over wat de impact is van de toenemende samenwerking op het gezag en de effectiviteit van nationale toezichthouders? Kom dan naar de 9de editie van het jaarlijkse HCB Seminar ‘Toezicht in Transitie‘, dat plaatsvindt op 8 april in Luden, Den Haag en wordt georganiseerd door het Haags Congres Bureau. Aan bod komen: het internationale, Europese en nationale speelveld, vormen van samenwerking en welke kansen en risico’s biedt samenwerking? Met medewerking van onder meer Prof. dr. Esther Versluis (Universiteit Maastricht), Amma Asante (CvdM), Huub Janssen (RDI) en Paul van Dijk (zelfstandig adviseur).